Vanop Via dei Fori Imperiali heb je een prachtig uitzicht op de keizerlijke fora waar de straat naar genoemd is. Er is echter nog veel meer te zien. Ter hoogte van het standbeeld van keizer Traianus kijk je links uit op zijn forum met daarachter de Mercati di Traiano. Rechts zie je de indrukwekkende resten van het foro di Augusto. Precies tussen deze twee in staat de Casa dei Cavalieri di Rodi, goed herkenbaar aan de rode vlag die wappert aan de loggia.
Heel vaak heb ik daar gestaan, peinzend turend naar de loggia, me bedenkend hoe fraai het uitzicht wel moet zijn van daarbovenuit. Het gebouw is nog steeds in bezit van de ridders van Malta dus vrij binnenlopen is onmogelijk. Na wat online zoekwerk is het me uiteindelijk gelukt om deel te nemen aan een geleid bezoek.
Geschiedenis
Het huidige complex is het resultaat van een eeuwenoude gelaagdheid van verschillende monumenten waarvan sommige gedeeltelijk en andere volledig verdwenen zijn in de tijd. Wat we vandaag zien is een samenraapsel van resten uit de voorbije 20 eeuwen.
Het gebied tussen Piazza Venezia en het Colosseum werd tussen 1924 en 1932 opengebroken door grootschalige werkzaamheden die leidden tot de aanleg van de Via dei Fori Imperiali. Hierdoor verdween het middeleeuwse klooster van S. Basilio en het 16e-eeuwse klooster van de Dominicaanse Zusters van de SS Annunziata. Wie goed kijkt op de achtergevel van de tempel op het Foro di Augusto ziet nog de deels dichtgemetselde ramen.
In 1466 vertrouwde paus Paulus II zijn neef kardinaal Marco Barbo het beheer toe van de priorij van de Ridders van Sint Jan van Jeruzalem. Dat was een orde der hospitaalridders die in het begin van de 13de eeuw de kerk en het klooster van de Basiliaanse monniken had overgenomen, die sinds de 9de eeuw boven de Tempel van Mars Ultor waren gebouwd. De ingang van de kerk van S. Basilio is te zien in Via Tor de’ Conti.
Kardinaal Barbo voerde een reeks restauraties uit die het gebouw het uiterlijk gaven dat vandaag de dag grotendeels nog steeds te bewonderen is. Er werden dezelfde arbeiders gebruikt die werkten aan het nabijgelegen Palazzo Venezia.
Toen de Priorij in 1566 naar de Aventijn verhuisde, namen de nonnen van de Santissima Annunziata hun intrek in het complex. Ze metsten de bogen van de loggia dicht en maakten er 2 etages slaapzalen van voor de Joodse meisjes die ze wilden bekeren op voorspraak van paus Pius V. De nonnen bleven er tot 1924, daarna verhuisden ze naar het klooster S. Martino ai Monti.
Bezoek
We betreden het gebouw langs Via Campo Carleo. Dit doodlopend straatje aan Piazza del Grillo werd uitgebreid met een deels zwevend wandelpad dat het plein verbindt met Via dei Fori Imperiali (gratis toegang). Je loopt onder de loggia door met een prachtig uitzicht op de Mercati di Traiano. De deur links leidt via een steile trap naar een imposant gewelfde zaal. Deze ruimte was ooit het atrium van een chique woning uit de Romeinse tijd.
Eeuwen later werd het dak dicht gemaakt en werd de ruimte ingewijd als kapel. De kapel is gewijd aan de beschermheilige van de ridders Johannes de Doper en doet nog steeds dienst voor plechtigheden zoals de zondagse mis.
Terug buiten nemen we de deur rechts die via een steile trap omhoog leidt naar de erezaal versierd met vlaggen van de orde.
Er zijn verschillende kamers met oude houten plafonds, beelden en schilderijen uit verschillende periodes.
Door de ramen heb je een prachtig uitzicht op Via dei Fori Imperiali.
We nemen een nog steilere trap omhoog naar de loggia die met zijn acht bogen o.a. uitkijkt over de Mercati di Traiano. De fresco’s zijn door de weersomstandigheden zwaar beschadigd.
Ze tonen medaillons van keizers en landschappen vol planten en dieren, werk toegeschreven aan de kunstenaarskring rond A. Mantegna.
Sinds 1946 huurt de Soevereine Militaire Orde van Malta het complex voor een symbolische euro van de stad Rome. Ze staan wel in voor het onderhoud en mogelijke restauraties. Af en toe is een geleid bezoek toegelaten georganiseerd door een culturele vereniging.